Ze hebben een eigen staat gesticht, waarvan zij het leger zijn, delen ze mee. Hun minister van Defensie Igor Strelkov - lees het stuk van Hubert Smeets in NRC-Handelsblad van vandaag - weet zeker dat de dode lichaamsdelen die daar verspreid liggen al in Amsterdam zijn inge­laden.

 Wie wapens heeft kan een staat stichten. Op grond waarvan?

 Het Volkenrecht is er niet erg duidelijk over. Woodrow Wilson, stichter van de Volkenbond was na WOI de grote pleitbezorger van het zelfbeschikkingsrecht. Wie een gemeenschap vormt en een taal spreekt kan zich erop beroepen.

 Een nobel principe dat moois, maar ook veel rampspoed heeft gebracht, van de Baskische ETA tot de desintegratie van Joegoslavië. En nu dan de Volksrepubliek Donetsk. Met als defensie chef de man die het bericht de wereld in stuurde dat zijn leger 'boven onze hemel' een 'vrachtvliegtuig' had neerge­haald. Een 43-jarige militair die krijgskunde studeerde en in Tsjetsje­nië en Moldavië vocht voor de Russische zaak en graag met tinnen soldaatjes historische veldslagen naspeelt. 

 Gevaarlijk, dat geel. Juist omdat het zo vlak naast het hemelse goud van de zon ligt. Kleurentaal. Als de abdis in de Canterbury tales herenbezoek ontvangt en daarbij een smaragdgroen sieraad draagt wil ze daar iets mee zeggen. Wat? Altijd het zelfde. Suggereren en tegelijk de terugweg open houden. We zijn in de wereld van 'who? me? wat denkt u wel.' Het kan nog alle kanten uit. Het vuurtje smeult. Groen is de kleur van de natuur en van al wat verliefden in 'de bosjes' doen. Niets in deze wereld is zonder bedoeling of verwijzing. 

 In Herman Pleij's klassieke kleurenboekje 'Van karmijn, purper en blauw' gaat het niet alleen om kleur, maar ook om toepassing, zoals symmetrie. Een Middeleeuwse beul draagt een geel-blauwe gestreepte broek waarvan ook nog een pijp ontbreekt. Een meisje draagt een gele en een bruine sok. Hardnekkig, de nieuwste waarschuwingsborden bewijzen het, Blauwe ogen dan. In Rome golden ze als ordinair, barbaren uit het Noorden hadden blauwe ogen. Aantrekkelijke wilden. Waarom? Wat de beschouwer verwacht is het omgekeerde van wat hij ziet. In de woestijn is de lucht donkerblauw, het woestijnzand blikkerend, hallucinant geel. 

 De sierlijk gebaren waarmee de rechterhand van de slager de zwengel draait - dit speelt voor ze elektrisch worden aangedreven - en de linker de plakjes opvangt in tot op de gram afgepaste stapeltjes op een vetvrij papiertje - waren voor mij van­zelfsprekend tot ik deze passage bij Hrabal las. Waarin een zeer gezette vertegenwoordiger van de firma Berkel bij het Prager hotel 'De Gouden Stad Praag' een demonstratie geeft waarbij hij als jongste bediende ademloos toekijkt:

 '...en daar stond me een prachtig rood toestel, een platrond, glanzend snijblad dat op een as ronddraaide en aan het einde van die as zat een zwengel met een handgreep en verder was er nog een draaiknop... en die dikzak glimlachte nu geheel verzaligd naar dit toestel en sprak, welaan dan, de grootste firma ter wereld is de katholieke kerk, die handelt ergens in wat nog nooit iemand heeft gezien of aangeraakt en wat niemand zolang deze wereld deze wereld is, is tegengekomen...'

 Dan noemt hij als tweede ter wereld de firma International van de kasregisters en als derde op de wereldlijst komt Berkel. En zijn demonstratie, waarbij blijkt dat de machine van Berkel per ons zeven en een halve gram bespaart. Zodat de Berkel op een weekverbruik van tien kilo Hongaarse salami driekwart worst overhoudt. Zo staat het in 'Ik heb de koning van Engeland bediend'. 't Is waar, Berkel benadert de Roomse kerk.

 ps. De mooiste slageres die ik ooit zag werkte in Vinaroz, Spanje. Mannen kwamen alle dagen van heinde en ver om haar gespierde blote armen te zien hakken en snijden.  

 Als mensen over taal beginnen hebben ze doorgaans niks te zeggen. Al een jaar of vier krijg ik warrige missiven van Jaco Samson over een 'Taalmuseum in oprichting', met als enig resultaat nog meer schimmige, overenthousiaste 'nieuwsbrieven' met steeds de zelfde loze 'opzet'. Maar gisteren had hij nieuws. Weer het zelfde oeverloze gezwam, maar ook: 'Boeren, burgers en buitenlui! Het Taalmuseum komt in Leiden, dankzij de Universiteit!'

 Frans Los, hoofd van het onderzoekbureau van de Leidse Universiteit, lees ik, gaat meedoen, want: 'Hij had een droom: een Toren van Babel zoals die van Breughel langs de A44 naast Corpus, met een spiraalsgewijs oplopende promenade langs inspirerende taalkundige objecten, en wij gingen daar gretig in mee. Hij heeft met hulp van Erik Schilp, museummaker van verdienste, verwante geesten gezocht onder taalkundigen en mensen uit de museumwereld, onderwijs en cultuur, om het idee samen verder te ontwikkelen.'

 Zover het nieuws. Corpus is die ijzeren figuur van het Mensmuseum naast de snelweg bij Oegstgeest. En nu de plannen: hou je vast: 'een vierdaags festival met levendige activiteiten voor een publiek van jong en oud.' En: 'een tentoonstelling op een of meer plekken in de openbare ruimte in Leiden, dat wil zeggen, in een ruimte die toegankelijk is voor het publiek, postkantoor, openbare bibliotheek en misschien wel op straat.' En verder: 'Een internetcommunity die niet zal nalaten de aandacht van het publiek vast te houden met bijvoorbeeld: wat zien wij aan taal op straat, wat is de achtergrond en hoe kunnen we dit interpreteren?'

 Maar eerst gaat het museum op vakantie, schrijft Jaco. Op 29 september komt er een presentatie. En in juni 2015 moet het van start gaan. Ik wrijf mijn ogen uit en kan alleen maar denken Stop! Stop! Sluit die mensen een tijdje op. 

 Hoe komt zo'n gestalte tot stand? Hoe blijft hij overeind? Van een middel is geen spra­ke. Dat benen haar overeind houden blijkt uit wat eronder schemert. Dat moeten toch haast wel voeten zijn. Wilhelmina's lichaam - hééft ze eigenlijk wel een lichaam? -  is één geworden met haar vele hemden en borstrokken, net als dat van mijn grootmoeder, en een korset dat vergroeid is met het lichaam. Daar overheen zit na de blouse wellicht nog een vest, want kouwelijk is ze beslist. En dan, schat ik toch zeker een mantelpak. Waarna het geheel wordt omsloten door jas met bontkraag en hoed.

 Deze bronzen versie - een eerdere stenen staat in Rotterdam - werd in 1987 door Beatrix onthuld, na vijfentwintig jaar geharrewar. De familie vond het maar zozo. De toen 89‑jarige beeldhouwster had haar gipsontwerp in 1968 al klaar. Een gezicht heeft het beeld nooit gekregen. 'Toen het in het groot klaar was, heb ik nog wel met details geëxperimenteerd, maar daardoor werd het alleen maar minder,' zei ze. 'Ik heb haar wel een paar keer ontmoet ja. Mijn zuster was hofdame en zodoende heb ik een paar keer bij haar gedejeuneerd. 't Was heel aardig, maar je mocht de koningin niet aansprek­en, je moest wachten tot je door haar aangesproken werd.' Goed gezien. Met zo'n gestalte heb je geen gezicht meer nodig. 

 In het verhaal Labor Day Dinner (1981) uit The moons of Jupiter gaat Roberta, moeder van dochters van zeventien en twaalf met hen en George naar een eetpartij in de open lucht. Wat zal iedereen aantrekken? Roberta is net afgevallen.

 'Roberta draagt een gebleekt okeren katoenen broek en een los, baksteenkleurig hemdje van ruwe zij - een kleur die goed genoeg gaat bij haar donkere haar en bleke huid als ze op haar best is, maar vandaag is ze niet op haar best. Toen ze zich opmaakte in de badkamer dacht ze dat haar huid op een stuk vetvrij papier leek dat verfrommeld was tot een bal en daarna weer gladgestreken. Even was ze ingenomen met haar slankheid en had bedacht een strak zilveren haltertopje te dragen dat ze bezat - een glamoreus grapje - maar op het laatste moment was ze van gedachte veranderd. Ze draagt een zonnebril, de reden is dat ze soms in snikken uit­barst, niet als het echt slecht gaat, maar tussenin; de uit­barstingen komen net zo onaangekondigd als niesbuien.'

 En dan beschrijft Munro hoe Roberta dat zilveren topje voor ze weggaan aantrekt en George binnenkomt: 'Ga je dat dragen?' Ze zegt: 'Ik dacht het ja. Ziet het er goed uit?' Waarop George zegt: 'Je oksels zijn kwabbig'.

 Er staat 'flabby'. Meteen trekt Roberta iets anders aan. En wat volgt is haar verwerking van dit fatale woordje. De tevredenheid van George over het lucht geven aan zijn walging. De onver­geeflijkheid van de opmerking. En dan de vraag: bestaan er oefeningen tegen okselplooien? Met als conclusie 'Ze moet hier weg, alleen gaan leven, en lange mouwen dragen.'

 Waar anderen met beitels, penselen, messen of vingers hun materiaal bewerken heeft Van Binsbergen als enige beeldhou­wer die ik ken de kettingzaag als voornaamste gereedschap.

Niets wat hij maakt lijkt maar in de verste verte op een gestalte, een kop, een tors. Terwijl ik toch in het eerste het beste ingewikkelde verkeersbord in de schemering al een man zie. Maar niks. Hier niet. Anders kijken dan. Oog voor eikenbast en zaagsnee, jaarring of de zorgvuldige manier waarop Van Binsbergen soms stukken boomstam tot passende puzzels verzaagt. Zijn er geen personages, dan begint het materiaal te spreken. En dat lucht in deze beeldentuin, waar je zoveel personages tegemoetkomen erg op.

Splinters onder je nagels zijn soms heel heilzaam. 

 Moslims bidden vijf keer per dag, dat bidden kan in principe overal. Je legt je leven er niet voor stil, je bidt waar je toevallig bent, dat is dus vaak in het openbaar wat niet altijd goed uitkomt. Onrustige omstandigheden. Afleiding verstoren je gebed.  

 Kuran zei me dat bidden hem nauwelijks meer lukte in Nederland. Waarom? Het antwoord was kort 'de meisjes'.  Zoals die erbij lopen. Waarom seks en religie zo zelden samengaan weet ik niet. Wij hebben het veel verdonkeremaande Hooglied. De Isis-priesteresen in Rome waren er, de Bacchanten, de Maenaden. Maar met de komst van het Christendom en Mohammed was het afgelopen. Religie en puritanisme zoeken elkaar.

 Setareh Maghsoudi, die vorige week afstudeerde aan de Rietveld academie bedacht een meeneembare eigen plek met een gewijd karakter. Zo ontstond haar draagbare, moskee. Gemaakt van opvouwbaar en uitvouwbaar papier. Ik dacht aan de Tabernakel, de tent-tempel waarmee het joodse volk door de woestijn trok.

 Pessoa (1888-1935) wist - net als zijn tijdgenoot William James - dat het niet kon. Dat wat wij ik noemen wisselt met de dag en de omstandigheden. Dus schreef hij als een meervoudige persoonlijkheid. Uit zijn door August Willemsen vertaalde gedichten koos Maarten Asscher er 159, gesigneerd met tenminste vier 'heteroniemen', onder de titel 'In ons leven tallozen'. Waaruit dit van Alvaro de Campos, waar het allemaal in zit, en waarvan de eerste regel ook de titel is:

 Ik begin me te kennen. Ik besta niet.

Ik ben de ruimte tussen wat ik wil zijn en wat anderen

me hebben gemaakt,

Of de helft van die tussenruimte, want leven is er ook

nog...

Dat ben ik, uiteindelijk...

Doe het licht uit, doe de deur dicht en hou op met die

geluiden van pantoffels op de gang.

Laat mij alleen op mijn kamer met de grote rust van

mijzelf.

Het is een goedkoop universum.

 Op straat, op de schoolpleinen begint het. En later in de klassen ligt hij vast: de pikorde, wie de topdogs zijn, wie de eeuwige underdogs, die niks zullen vergeten. Een enkeling ontkomt langs de vluchtroute van de kunst zoals de Zweedse filmmaakster Anna Odell. Zij comprimeert het tot een reünie van inmiddels veertigjarigen, waar ze - als ooit gepeste - heel haar oude klas aan de schandpaal nagelt. Deels geacteerd, daarna in confrontaties met de gespeelde scenes.

 Knap hoe ze boven water krijgt waarover liefst gezwegen wordt, klasgenoten sterven in smoezen om niet te hoeven praten. Want nattigheid genoeg. Ook al omdat ze aan hun water voelen dat er niets veranderd is, dat ze nog dezelfde slijmerds en klootzakken zijn die ze in de klas waren.

 The reunion leidt tot zelfonderzoek, bracht mij terug naar mijn eerste twee gymnasiumklassen en het onaangename kereltje dat ik was. Het reunistenblad van die school spreekt rozig over mooie tijden en sympathieke leraren overlijden stuk voor stuk. Leugens. Het was anders, en niet best. Een enkele reünie bezocht ik ooit. Dat was genoeg. Ga naar Anna Odells film en zie.

 ps. zie ook de link naar Anna Odell eerder..