Vanmiddag sprak ik hem. Ons gesprek is dinsdag te horen in de Avonden.

 Uit dat regenwoud komt al wat hij tekent voort. Noem het landschappen van de geest. Er is een ongehoorde wildgroei aan planten, bomen en bossages, maar ook van dieren, vogels, slan­gen en mensacht­igen. Hij werkt met houtskool, vaak vermengd met pastel, in felle tinten op gekleurd papier.

 Ik noem zijn woekeringen 'giftig', 'dreigend'. En leer weer wat. Ze zijn zowel giftig als geruststellend. In de landschap­pen van de geest van Aji heeft alles meerdere kanten.

 Hij woont sinds 2004 in Rotterdam. Maar onthou één ding: alle water komt uit de rivier de Ganges. Dus ook het water uit de kraan van de Rot­terdamse Water­leiding.

 Geschilderd op grof linnen, bijna jute. Wat overkomt hem en z'n vriendin onder de wol? Ze leggen gezichten tegen de ruitmotieven, verzinken in elkaar en in vreemde dromen. Eerst doemt het monster van Loch Ness op, het kronkelt zich om de golven van de Engelse vlag. En daar is Quabecks eigen versie van Krazy Kat, die doedelzak speelt.

 Quabeck begon als striptekenaar, tekent en schildert tegelijk. De serie is het verslag van een verblijf in Glasgow. En eindigt als een voorstelling. Het doek valt in stijl: schotsgeruite toneelgordijnen. Einde voorstelling.

 Maandag na 22.00 in de Avonden meer.

 De enige met werkelijk huishoudelijk inzicht ontbreekt: de dichter Frank - 'afwassen met ruim water' - Koenegracht. Hij zou de menigte in de RAI aan de grond nagelen met deze nog ongeschreven Ode aan de Dweil'.

'Huisvrouwen luistert!

De dweil is het einde van de schoonmaakketen.

U weet, de geur van dweilen is overal en altijd de zelfde: de geur die je krijgt als je alle geuren met elkaar mengt.

Vroeger werd de kleur ook op den duur achromatisch grijs, de kleur die ontstaat als je alle kleuren met elkaar mengt.

En dan tenslotte, huisvrouwen, als de afwas gedaan is en alles schoon lijkt, moet ook de dweil nog schoon.

Dan komt het uitkoken van de dweil.

Dat verdient hij! 

En zo vindt het hele proces van ingredienten kopen op de markt, ze klaar­maken, ze eten en de afwas hun voleinding in het uitkoken van de dweil.

Pas als die er weer fris bij hangt is de maaltijd voorbij.  

Huisvrouwen, eert uw dweil!'

 Al te grote toevalligheden. Griep is bij mij van jongsaf verbonden met een schotsgeruite wollen plaid (kleuren oker en steenrood, met smalle lijnen in diepgroen en diepblauw). Hopelijk vergeet ik niets, maar Schotse ruiten zijn achter­haalbaar en elk verbonden met een clan.

 De plaid - nee niet de zelfde - kwam vandaag op een verbazende manier mijn leven weer binnen. Namelijk via een annonce van de Nederlandse Bank. Waar een Duitse kunstenaar onder de kop 'Sleepless' dit schilderij exposeert op zijn tentoonstelling 'Schottenrock': 'Over dagdromen en slapeloosheid in de nacht, een mix van emoties als opwinding en eenzaamheid.'  Ik ruik  wol, griep, mezelf. Schotse ruitgekte.. het bestaat.

 Er zijn er nog meer daar - heel bizarre - Schotse ruitvarianten. Ik ga ze zien. Maandag meer. De maker is Cornelius Quabeck (1974)  uit Düsseldorf - die inderdaad een tijdje in Glasgow bivakkeerde. En dan als toegift van de Nederlandse Bank:

 'De tentoonstelling is uitsluitend op afspraak te bezoeken, legitimatie verplicht. Telefoon 020-5242183'

Het foto-onderschrift luidt: 'Brand in de TO (of TD?)-Bunker, 9-5-'20.'

En verder: 'eerste off. - kapt. - 1e (???) met mascotte'

Het HAL-schip was de S.S.Veendijk. Brand in de kolenopslag dus. Maar wat is die scheepsmascotte voor een dier?

Mijn grootvader (links) is hier nog Eerste Officier. 

 Tekenles. Zijn tekeningen - nu te zien in het Museum van Loon - maken indruk. Altijd in één kleur met diepe schaduwwwerking. Op het surrealistische af. Maar nu de bouw. Dortsmans aandeel in de groeiende grachtengordel lag in het tweede deel. De bouw was in het Noorden, bij de Haarlemmerstraat begonnen en strekte in zijn jaren tot waar de Gouden Bocht moest komen. 

 Hij had een obsessie met de stad Rome, waar ie waarschijnlijk nooit was, maar die in veel ontwerpen doordringt, citaten van Michelangelo vind je tot in het Maison Descartes. En, opeens staan er beelden op een daklijst - bovenop het Museum van Loon - het dak zelf moest van de straat af onzichtbaar zijn, zodat hun silhouetten tegen de lucht af konden steken. En het leek of er geen dak was. Aan de populaire, Franse stenen guirlandes en festoenen in de gevels had hij een hekel. 

 Bouwmeesters waren nog geen kunstenaars. Al liet Dortsman een prachtig in steen uitgevoerd monogram na (ADV, met winkelhaken en gradenbogen, V staat voor Vlissingen), onder het balkon van Herengracht 625. Het huis waar hij hoopte te zullen wonen, hoek Amstel. Hij heeft er nooit gewoond. Het huis bestaat niet meer. Alleen het balkon ligt opgeslagen. 

 Morgen na 22.00 in de Avonden meer

 Architecten had je nog niet, bouwmeester was hij, en aannemer tegelijk. Hij was bevriend met regent Jan Six zo goed als met het werkvolk. Als Vlissingse timmermansknecht wist hij van houtverbindingen. Zie de koepel van zijn Ronde Lutherse Kerk. Jammer dat zijn één verdieping hogere versie - Romeins! -niet doorging.

 Adriaan Dortsman (1635-1682, oud werd ie niet) komt naar voren temidden van zijn werklui, waarvan de meesten bij naam genoemd worden, hij kende iedereen. Uitbetalen moest ie ze ook. Daar zit ie achter de uitgaven van die dag en rekent. Typische workjunk.  

 In 'De ideale gracht' van Pieter Vlaardingerbroek - het boekje bij de tentoonstelling in Museum Van Loon staan z'n grote werken: het Maison Descartes en het Van Loon zelf. Rome - waar hij waarschijnlijk nooit was - in Holland. Maar ook veel kleinere. Hij trouwde niet, bouwde eindeloos aan een pop­pen­huis voor z'n huishoudster en erfgename Cornelia. Natuurgetrouw tot en met, vol nu verloren informatie over interieurs. Onder dit portret van Dortsman door Davind van der Plas staat:

 'Dit's DORSMAN Amstelaars, ziet, ziet, met Eerbied 't wezen.

Ge kunt de Bouwkunst uit het schrander aanzicht lezen.

Hij heeft uw trotse stad voor eeuwen lang verplicht.

Hij, hij heeft Romens vrucht in uwe wal hersticht.

19 Nov.     1930     Captain           Binnendijk        620,‑‑  

In three years sailed until mid march 1931

09 Apr.     1931     Captain           Bilderdijk          620,‑‑

11 Sep.     1931     Captain           Boschdijk          620,‑‑

04 Oct.     1931     Hospitalized in Havanna. Stroke.

05 Nov.   1931      Boarded Boschdijk at Havanna. Coming home as passenger

22 Nov.     1931    Temporary ashore at 70%        496,‑‑

01 Apr.     1932     Dismissed and put on standby wages.       

 Zijn ziekte - gevolg: eenzijdige verlamming - had onmiddellijke gevolgen voor zijn gage. Even later zat ie thuis in Den Haag. Van pensioen was nauwelijks sprake. In het laatste oorlogsjaar werden hij en z’n vrouw door mijn ouders opgevangen in Zutphen. Daar zag ik hem voor het eerst. Hij liep met een stok. Ze waren bang voor hem. Maar mij mocht hij wel. Toen ik eens, vlak achter z’n rug, z'n manke loopje probeerde te imiteren merkte hij dat en schoot in de lach: 'Hij doet mij na!'

Hij stierf in 1946, ik was nog geen drie.

 Kapitein Albert stuurde me kopieën van de 'stamboeken' van de HAL, waarin heel zijn varend leven (1904-1931) is geboekstaafd.  Een paar fragmenten: Sjerp; David, born: Schiedam, 1 Aug. 1888. Joined the Holland America Line as Cadet on 31 July 1903. Steeds datum, jaar, rang, schip en gage:

26 May      1904 Cadet             Potsdam    15,‑‑

08 aug.     1904     Dismissed due to a boyish prank. (Kicked in the door to the doctors office when he could not find the key fast enough). Returned to the company after having served with the Java - China - Japan Line.

Obtained 3nd mates certificate in Dec. 1904

Obtained 2nd mate's certificate in Apr. 1909

26 apr.     1909     2nd Officer    Zijldijk       60,‑‑

-----------------

09 Mar.  1915     Chief Officer      Veendijk  150,‑‑

16 Mar.  1915     Temporary ashore due to trip to England 

30 Mar.  1915     Chief Officer     Rijndam     150,‑‑

27 Aug.  1915     Temporary dismissed.

01 Sep.   1915     Chief Officer    Maasdijk     150,‑

28 Apr.   1916     Wages increased to             170,‑

11 Sep.   1916     Wages increased to             180,‑‑

19 Jul.     1917     Wages increased to             190.--

18 Sep.   1918     Chief Officer      Schiedijk    190,‑‑

01 Mar.   1918     Chief Officer      Schiedijk  200,‑‑  

05 May.   1919 book on Rotterdam account, came home as passenger on Noordam.

 Je ziet de Eerste Wereldoorlog hem van huis houden. Later meer.

 Allereerst dus de gegevens over mijn grootvader zoals die voorkomen in de Stamboeken van de HAL. Er is een knipsel van een vermelding in de krant dat kapitein Sjerp een Medaille kreeg van het KNMI. Wat klopt met de mooie brieven die hij m'n moeder als klein meisje sc­hreef over weer­systemen. Op mooi blauw HAL-papier. Ontroerend. Vanavond stuurde ik 'Kapitein Albert' - nu varend onder Austr­al­ië, dacht ik, wat foto's.

 De documenten bevestigen me wat ik bij benadering wist: dat kapitein Sjerp in 1931 in Havanna een beroerte kreeg, op 4 oktober aan boord van het vrac­hts­c­hip de Boschdijk.

 Hij moest naar huis. Pensioen was er nauwelijks. Crisis.

 Later meer.