Maar waarom zou een jongen van 32 in 2012 zulke net-echte achterkanten gaan schilderen? Nadat hij met zoveel succes - hij studeerde in 2007 af bij Markus Lüpertz, werkte in Californië waar hij veel van Edward Hopper meekreeg - vorm had gegeven aan een heel eigen wereld. Vol dreiging, dat wel. Hij zei me, menigten jagen hem angst aan, je ziet ze met z'n allen optrekken, maar waarheen? Of auto's. Menigten lege flessen ook. Ik schoot ik in de lach bij een oude fauteuil temidden van honderden lege flessen, titel: 'Zigaretten holen' (2008). Individuen zijn even weg. Of worden bedolven onder sneeuw. Metershoog ingesneeuwde parkeerplaatsen, huizen waar lawines binnenvallen. Het leven concentreert zich bij hem in dat typisch Duitse gebouwtje, de kiosk. Waar je aan de straat worst kunt eten en bier drinken, met de BILD-zeitung erbij. BILD, dat woord. Schildershumor.

 Maar toen? Er is iets gebeurd. En hij schildert zich eruit, met zijn trompe l'oeils. Wie bedriegt hij daarmee? Zou het kunnen dat hij de wereld even niet kan aanzien? En het daarom voorlopig houdt op de verpakking?

 Ik stond er in de Amsterdamse Bilderdijkstraat letterlijk met mijn neus bovenop. En de schilder stond naast me. Dat hielp. Het bruine tape op al zijn recente doeken is dus nergens echt. Zelfs voor de grap heeft hij er nergens een stukje van dat 'ellendige materiaal' tussen geplakt. Waar we naar staan te kijken lijkt de verwerking van een duistere periode. In 2009 reduceerde hij zijn schildersbestaan tot een vieze - geschilderde - kartonnen doos, zijn 'schilderskist' en hier in Amsterdam is de doos opengegaan, in de vorm van een geschilderd veelluik van louter achterkanten dat kan openklappen. Een binnenstebuiten gekeerd altaar.

 'Schilderen doe je voor de eeuwigheid,' zegt Jochen.

 Om ons heen lijken stapels schilderijen tegen de muur te staan, waar soms zelfs een alpentop bovenuit steekt. Maar het is alles schijn. Pola Void heet deze unieke tentoonstelling. Wat verwijst naar kunstig nageschilderde polaroids, waar ook weer tape overheen is geschilderd. Wat gebeurt hier? Is dit na een 'painters block' een langzame terugkeer in schildersland? Met een Oosterse glimlach zegt hij 'je moet nooit te veel vertellen'. Daarna schieten we in de lach.

 Morgen opent zijn expositie.

 Eb en vloed, op ijzeren poten in het zeegat bij de haven van Lauwersoog, waar land, lucht en water samenkomen. De getijden onder je voeten, Thom's collectie maritieme schilderijen uit Friesland tot België en Frankrijk aan de wanden. En vis op je bord, want vis en vissers zijn niet alleen om naar te kijken. 'Organisch' heet dat. Er ligt een bokking op een bord klaar voor het avondeten als ik bij hem binnenkom. Aanraken, kijken, eten. De zee trekt, altijd. Binnenkort gaat ie het Duitse en Deense wad verkennen. Ook daar wordt geschilderd.

 Het museum zal opgaan in het landschap. Zoals Belvedère dat doet in het landgoed Oranjewoud, zo zal je in Eb en vloed uitzien op de vissershaven en Schiermonnikoog in de verte. Rond wordt het, en van het zelfde ijzer als de schepen ginds. 'Goedkoop in het onderhoud.'

 Vanavond meer over de vele manieren waarop land aan zee grenst. In zijn jeugd allereerst bij de verbazingwekkende Afsluitdijk.

 Nieuwe schilderijen, installaties en sculpturen worden beloofd, maar de sleutel bij Mühlenbrink blijft trompe l'oeil. Nieuw bedrog, onder de titel Pola Void. Zand in de ogen. De wereld wil bedrogen worden. Meteen zal ik hem vragen waarom hij deze eeuwenoude en hondsmoeilijke schildertechniek gebruikt. En wat hij ermee beoogt. Wat in de Gouden Eeuw een modisch grapje was kan nu niet anders dan een bedoeling hebben.

 Neem dit schilderij van een serie polaroids, met tape op een grijze achtergrond geplakt. Wat is echt, wat bedriegerij? Ik zal echt naar de Bilderdijkstraat moeten om dat vast te stellen. Mühlenbrink kan je namelijk zowat alles wijsmaken, zoals ik eerder in Haarlem zag. Polaroids overtuigend naschilderen? Tape? Pas op, in een schilderij vol onweerstaanbare, hyperprecieze nep - dat in Haarlem hing - had Müh­lenbrink om me te jennen een paar stukjes echte tape geplakt. Later meer.

 Waar tezamen moet komen wat Mercuur drijft. Het staat er zo langs de neus weg in zijn 'Bidboek' aan de provincie: 'Twintigste-eeuwse en hedendaagse kunst gerelateerd aan natuur, vis en zee.'

 Wat je in musea uit het raam ziet van de omgeving heeft invloed op hoe je naar het tentoongestelde kijkt. Of het nu in het Mauritshuis is, in Teylers of in het MMKA in Arnhem. Maar dit? Zou je ergens ter wereld een museum vinden waar binnen en buiten zo in elkaar grijpen? Hier bewegen de getijden onder je voeten en ligt een geschilderde vis even later op je bord. De horizon wenkt en de vissersschepen bewegen aan de wand en in de verte.

 In 1969 werd het Lauwersmeer afgedamd, een ramp voor de vissers, voor de omgeving een historische vergissing. Misschien kan Thom er iets van goedmaken. Zoals de Finse architectuurguru Juhani Pallasmaa zei: 'Ik ervaar een bouwwerk met al mijn zintuigen tegelijk.'

 Of, hoe als kunstenaar om te gaan met gruwelijke werkelijkhe­den. Er rust een doem op geëngageerde kunst. Ik ken eigenlijk geen voorbeelden van dat het lukte zulke emoties als betrok­ken­heid, verontwaar­diging, het willen aanklagen van onrecht, een zuivere vorm te geven.

 Ze deed het door zich - letterlijk - te verplaatsen in de röntgenfoto’s waarmee de douane zeecontainers doorlicht. Luister vanavond hoe ze dat deed.

 Wat bezielde de 58 Chinezen die in 2000 stikten op weg naar Engeland? Wat wilden ze? Eigenlijk, laat Carlijn Mens in het GEM zien, niets anders dan wat wij al hebben. En dat zie je óók in het Gem, naast de gruwelbeelden van toen de container openging en de schaduwwereld die oprijst uit het proces verbaal waarin een van de twee over­leven­den vertelt hoe het daar binnen toeging.

 Met hoe weinig kun je toe? Is dat haar inzet? Minder, altijd minder? Mininimaal, in idee en materie?  Eindigt hier de esthetiek? Het verdrietige van kunst is dat minder elk moment kan verkeren in meer. Wat eruitziet als de inhoud van gootsteenkastjes, aan elkaar geplakt met tape, sterft opeens in pretentie. Wil Karla Black aantonen dat wij leven in een wegwerpmaatschappij?

 Het gootsteenkastje blijkt nader dan de rok.

 'Karla Black', zegt de toelichting, 'probeert in te spelen op de intimiteit. Op het geheugen, het onder­bewustzijn van de beschouwer'. Freud wordt erbij gehaald. En er zijn er 'zeeën van sellofaan' die 'schuren tegen schilderkunst'. Beschilderd plastic is een 'landschappelijk element in de ruimte'. 

 Toen werd het me wat te dol. Maandag na 22.00 in de Avonden meer.

 Een opdracht die je moet ontraadselen voor je hem kunt volgen, 'Breng juwelen'. Zo heet de fragiele constructie die hier aan het plafond hangt. Een meterslang stuk plastic, verknoopt tot wat een honingraat lijkt, met een rol erdoorheen waarin hier en daar vloeistof zit die het meest doet denken aan porties goedkope shampoo in een luizig hotel.

 'Breng juwelen.'

 Het duurt even voor er lachjes opkomen. Okee, ik breng diamanten. Ogenblikje mevrouw. Dit alles in de 'projectruimte' van het Gemeentemuseum, die in z'n geheel deel uitmaakt van de voorstelling: het uitzicht op de binnenplaats wordt hier en daar ook geblokkeerd door kleurige smurrie in plastic zakjes. Dat er buiten sneeuw ligt lijkt wel gepland. Materiaal uit het keukenkastje. Voelbaar tot en met, je krijgt er droge vingers van. Wat versterkt wordt door onbeholpen muurschilderingen in kleurgips, dat in stof omlaag is gevallen op de plinten.

 Karla Black is ongrijpbaar.

 Het nachtprogramma Woord brengt onder meer opnamen van hem met pianist Guus Janssen uit 1985, een interview uit 1986 en een Grieks lied waarbij Lehmann zich­zelf op de accordeon begelei­dt.

 Wat me brengt op het oude verhaal dat je onder bij­zondere atmos­ferische omstandigheden - zonnevlekken, het noor­derlicht - radioprogramma's van lang geleden kon opvan­gen. Die op bepaalde frequenties in eeuwigdurende weerkaat­sing bewaard bleven. Zo kon je opeens terecht komen in een wedstri­jdvers­lag van Han Hollander uit 1938 of Duitse legerbulletins uit de Tweede Wereldoorlog.

 Niet alleen Louis Lehmann is vannacht tussen twee en zeven te horen op radio 1, ook bijvoorbeeld Wim Kayzer in gesprek met Rudi van Dantzig en vele anderen. Vanaf morgen ook te downl­oad­en als podcast. 'Woord' is de aanloop naar het digitale Gesproken Woord-archief van de hele Nederlandse radio. Later meer.

 Alles beweegt. De studente komt op een haastklus terecht bij een geleerde in een huis vol boeken. Daardoor blijft haar lieve oma, die een dagje over is, vergeefs op het station op haar wach­ten.

 Wie zet in dit Tokio een ander naar z'n hand, wie raakt ver­liefd, wie kijkt toe? De film Like someone in love beschrijft het 'alsof' van de grote stad. Hoe mensen zich vervlech­ten en ontvlechten in de netwerken die voortdurend ontstaan. Waarin je bent wat de situatie van je vraagt. De van oorsprong Iraanse Kiarostami liet het zien in Teheran. En ook daar diende het hectische stadsverkeer als illustratie. En het levert meesterlijke filmportretten op.

 De geleerde weet hoe je met vrouwen moet omgaan. Stel geen vragen. En stel je er per ongeluk toch een zeg dan op alle antwoorden die ze geven 'ja natuurlijk'. De verloofde van de studente - die heeft ze, een ouderwetse jongen - is nog niet zo ver. Daar komt narigheid van.