Frank Keizer en Maarten van der Graaff: 'Waarom we dat hele ding uit de grond hebben gestampt is omdat we goeie teksten wilden brengen die nog niet gelezen werden.' Wat zijn samples in dit geval? 'Tekstflarden die wij afschieten. Niet perse puur tekst. Niet perse gerecycled materiaal. Daar zitten een hoop jonge mensen tussen die debuteren. Vaak wat nergens anders aan de orde komt en waarvan je denkt wat is dat goed. Zoals de shellshock poëzie van Koseoglu over het Koerdische grensgebied waarin werkelijkheden door elkaar staan.'

Vanavond is Samplekanon te horen in de Avonden. Met de initiatiefnemers en gedichten van de debuterende Caglar Köseoglu (zie eerder in Avondlog) en Hannah van Binsbergen (1993). Hier het slot van haar debuut.

III dit is redelijk serieus.

 wat ik diep in mijn gedachten weet

als ik ophoud steeds aan die vulkaan te denken

aan degene die geen naam mag hebben

ik kan verhulling niet verhelpen, geen uitdrukking

bedenken zonder me onsterfelijk

belachelijk te maken.

ik heb een smakelijke lijst gevonden spullen aangelegd

je kan het pluis van mijn gedachten kloppen en het nog

met winst verkopen ook

ik overdrijf niet

je verpleegt een kleinverdriet‑plantage

wat je hebt aan wereld is perfect

het respecteert je

en als er dan een honderdste oneigen als een kogel

slechts een splijtsel van je zegt

'dit is de wereld niet'

geloof het niet zoek

lachend naar een uitvlucht

 Het belang van alle 17 miljoen kijkers, daar gaat het om, zegt de nieuwe staatssecretaris, wat - als je even doordenkt - betekent dat minder­heden, als geïnteresseerden in wetenschap, artis­tieke films, documentaires, moeilijke muziek of literatuur nog minder aan bod zullen komen. De opheffing van het Mediafonds was een schot voor de boeg.

 En een organisatie waarin die geïnteresseerden zich verenigen als de VPRO zal het nog moeilijker krijgen. Nee, die werkt niet voor alle 17 miljoen. Krijgen we alleen nog maar 'kaskra­kers' was de vraag? O nee, zegt de staatsse­cretaris 'de kwali­teit is leidend'. Maar wie maakt uit wat kwaliteit is? De Hil­versumse managers, voor wie kwali­teit het zelfde is als aantal­len kij­kers en luisteraars. Met kleine organisaties die veel echte kwa­liteit brengen als de humanisten, de RVU of IKON zal het intussen snel af­gelopen zijn, lees ik. De geest van Wilders waart onverdroten rond.

 God helpe ons aan één televisieavond als het Vlaamse Canvas.

 Driekwart jaar geleden bedachten Maarten van der Graaff en Frank Keizer het wapen en wat ermee afgeschoten zou moeten worden. In de woorden van Maarten: 'Je schiet iets aan flarden maar tegelijkertijd is een samplekanon ook een kanon dat met flarden schiet.' Zo heeft het eerste volwassen nummer als thema Asemis­ch schrijven. Ik had er nooit van gehoord, maar werd wijzer uit een stuk van Sake van der Wall over de Codex Seraphinianus, een dertig jaar oude encyclopedie die 'niet ergens over gaat'. Het boek ziet eruit als een echte en­cyclopedie, maar de uitleg is onlees­baar. En de afbeeldingen mysterieus. Beelden van een on­bekende wereld.

 Langzaam dringt het door. Ik denk aan de verknipte muziekpar­tituren van Arthur Slenk, aan klankdichter Jaap Blonk, die ook meedoet aan Samplekanon, aan Tonnus Oosterhoff die ondervraagd wordt. Asemische poëzie heeft de suggestie van tekst, maar leesbaar is ie niet. Het werk van Cy Twombly kun je asemisch noem­en, losgezongen schrifturen. Het lijkt tekst te zijn, een persoonlijk statement, een handschrift, maar beteke­nis is af­wezig. Niet ontcijferbaar, een lege code. Iets dat lijkt op tekst maar het niet is.

 Zit daar verzet in? Verzet tegen het al te begrijpelijke van deze donkere dagen? Later meer. Vrijdag zijn ze te horen in de Avon­den.

 Kijken naar het traag invallend duister. Dit door het werk van schemerschilder Petrus van Schendel (1806-1870) dat ik in Breda ga zien.

 Schemer, onthechting. In Bezorgde Ouders schijnt het Gerard Reve toe 'dat de straatlantaarns overal rondom, in de gehele wijk, tegelijkertijd aangingen, behalve de lantarens vlak om de jongen en hemzelf heen, die enkele ogenblikken later, pas één of twee tellen nadien, aanflitsten. ''Was ik toen al gek?'' dacht Treger.'

 Mijn schemering is die van voetballen op straat 'na het eten'. Waarin al - vreemde opwinding - een vermoeden van ‘the dark end of the street’ besloten lag. Lang duurde het niet. Eerst zag je de bal nauwelijks meer, daarna werd het spel gehinderd door de vele schad­uwen van meer­dere lantaarns. En dan verschenen stuk voor stuk de moeders, in silhouet in verlichte deuropenin­gen en werd je geroepen. De schemering is verdwenen.    

 'Deze tentoonstelling bevat naaktmodellen' waarschuwt een bordje bij de ingang, maar over dat bordje zie je makkelijk heen. Zou deze meneer het opgemerkt hebben? De grapjes van Hiorns blijven keurig, ondanks het links en rechts uitsmeren van hersens, of sperma over een lamp. Opgedroogde smurrie, meer is dat niet

 Als de naakte jongeman komt voor het 'activeren van de installatie' blijkt dat het heel precies volvoeren van een ritueel: een vuurtje stoken en bewegingloos in de vlam staren. Hiorns ontsnapt met deze procedures - die je ademloos blijft volgen - aan elke logica, hij maakt z'n eigen logica. Dat lucht op.

 Gewoonlijk blijf ik met een handje vol over. Genoeg. Zoals de Chin­ees Xi Guo die de Europese cultuur, van strips tot Mid­deleeuwen, liefdevol in de maling neemt - er is een minstreel zonder mond, boven z’n hoofd beweegt een gouden mondje dat zegt ‘He will not be the person he will be’ - de acrob­atisc­he secret­are­sse van de Koreaanse Min Oh - het spel van haar schoenen op het parket - en de film van de En­gelsman Dan Walwin waarin een danser zich op on­mogelijke lokaties teweer­stelt tegen de omgeving.

 Maar Admire Kamudzengerere uit Zimbabwe is mijn champ. Een Afrikaanse Wim T.Schippers. Hier een beeld uit de film waarin hij zich lijkt te scheren, maar is het scheren? Van blank naar zwart scheert hij zich, de klodders schuim vliegen rond. Hij werkt hier in residence en monteerde 26 bewakingscamera's op z'n fiets. Zijn collages bevatten heel zijn in­neli­jke strijd, lijkt het. En hij schildert een paard in galop op een deur krijgt het onderschrift 'deur'. Bak­stenen liggen er ook, op een hoop, beplakt met fotores­ten. Ja, hij studeert in Nederland.

 Er zijn voorwerpen, processen, er is het menselijk lichaam. Een vliegtuigmotor kan eroderen, wat het omgekeerde is van vliegen, een bank in een park staat bloot aan het weer.

 De deus ex machina is de mens, in de Haarlemse Hallen een keurige jongeman die de museumzaal binnenkomt, in een hoek zijn kleren uittrekt, netjes opvouwt en op een verhoging neerlegt. Dan loopt hij met kalme tred naar wat een Haarlemse parkbank blijkt te zijn. Op het uiteinde van de bank ontsteekt hij een vuurtje - op een vuurvaste ondergrond zodat de bank niet zal blakeren - en blijft vanaf het andere eind van de bank bewegingloos naar z'n vuurtje zitten kijken. Na een kwartier kleedt ie zich weer aan. Bij een volgend optreden zal hij zo'n vuurtje stoken op een vliegtuigmotor, een automotor, nog twee banken.

 Roger Hiorns ontsnapt met deze strikt uitgevoerde rituele handelingen - die je ademloos blijft volgen - aan de dwang van welke logica dan ook. Of, maakt een eigen logica.  

 En, zijn vriendin Alida Beekhuis, die hem dagelijks bezoekt in het verpleeghuis, bericht me dat ze zondag 9 dec. as. op de Beurs voor Kleine Uitgevers in Paradiso staat met twee nieuwe uitgaven: 'Louis is alive, but not kicking. Hij gaat erg achteruit. Weegt nog 50 kg. Hij eet redelijk en drinkt veel. Het enige wat hem nog amuseert is muziek. Toch maakt hij geen depressieve indruk. Hij heeft geen pijn en slaapt veel.'

 Op 9 december in VPRO's Vrije Geluiden besteedt Guus Janssen op tv ‘enige’ aandacht aan Louis' muziek. Maar waar bleven toch zijn vele opt­redens in oa. Music-Hall? Waar bleven de twee uren met uitvoeringen van zijn composities door Guus en met toelichting van Louis zelf? Met ingang van febru­ari as. zijn ze - met nog veel meer - terug te vinden op de nieuwe archief­site van de omroep woord.nl.

 Hier alvast het vijf-uurs Marathon interview dat ik met hem had in 1990, en dat geen interview mocht zijn. Een 'gesprek' dan.

 Veel wordt bij hem - zoals bij voorwerpen in kunst gebruikelijk - uit z'n vertrouwde verband gerukt. Waar het ding zich aan­dient is de metamorfose zelden ver. Zo ook bij Hiorns, die beroemd werd met z'n 'Seizure' (beslaglegging, inbezitneming), waarvoor hij een onbewoonde arbeiderswoning - een van de veel­gesmade 'cou­ncil flats' - in Zuid-Londen liet volpompen met 75.000 li­ter opgelost kopersul­faat. Met als resultaat dat muren, vloeren, plafonds en sanitair werden overgroeid door 'levende' kristallen.

 Kunst in de openbare ruimte, zeker. En commentaar op de koop toe, dat is wat hij zoekt. Wat de buurt ervan vond weet ik niet.  'Ik wil het object een toekomst bieden,' zegt Hiorns, 'door me te proberen voor te stellen hoe het er later uit zal gaan zien. De beweging van nu, die kunst politiek wil maken, wil wortelen in het heden, meer kun je niet bieden.'

 Later meer. Zaterdag opent zijn tentoonstelling in de Haar­lemse Hallen.

 Een buitenstaander is ze niet echt, zegt ze, maar dat opgaan in de massa, dat verliezen van je individualiteit, nee. We komen terecht bij wat de kern van de samenscholing in White Suburbia lijkt te zijn: een witte boog, een pijl, een baan, die leidt naar één figuurtje, een enkeling die wat apart staat.

 'Ik ben bezig met wat er gebeurt in groepen. Het sociale spel van insluiting en uitsluiting. Zodra er een groep is, is er ook een buitenstaander, iemand die er naast staat. Maar het is ook wel mijn idee dat die buitenstaander een essentieel onder­deel is van het geheel. Dat die het geheel sterker maakt. Ik denk dat de maatschappij dat nodig heeft.'

 De buitenstaander. Ben je er zelf een? 'Weet ik niet. 't Is net als met die figuur, hij lijkt er buiten te staan, maar hij hoort er ook bij.'

 Er wordt naar hem gekeken. 'Maar niet altijd in positieve zin. Toch denk ik dat een groep sterker wordt, innovatiever, als ie meer openstaat voor impul­sen van buitenaf. Dat is de rol van de buitenstaander.' Dit zijn rustige mensen op een grasveld, maar ze kunnen zich ook ontpoppen als hooligans. 'Ik kan me voorstellen dat dat een enorme kick geeft omdat de individualiteit wegvalt.'

 Al schilderend gebeurt het bij Marilou van Lierop, vooral in de laatste vijf minuten. De grote witte baan in The White Suburbia, die van de buiten­staander naar het hart van de massa gaat is in de laatste vijf minuten ontstaan.

 Morgen is ze te horen in de Avonden.